Pomnik - Brytyjski niszczyciel czołgów 17-pounder, Self-Propelled, Mk IIC "Achilles" - La Roche-en-Ardenne (Walonia, Belgia)

    Urokliwe belgijskie miasteczko La Roche-en-Ardenne, słynie nie tylko z przepysznej szynki ardeńskiej, którą tak zachwalają smakosze wędlin. Położona w dolinie miejscowość, znana jest również z malowniczych widoków, ruin IX-wiecznego zamku oraz zaciekłych walk, jakie miały tutaj miejsce zimą 1944/1945 roku. Jej strategiczna lokalizacja była jednym z ważniejszych punktów na mapach obu walczących stron, co niestety najbardziej odczuli tutejsi mieszkańcy. Na dowód tych walk, oraz dla uczczenia walczących tutaj jednostek alianckich, w miasteczku i jego okolicy utworzono kilka pomników. Najważniejsze, to oczywiście - ustawione na cokołach - dwa pojazdy pancerne. W centrum miejscowości stoi amerykański czołg średni M4A1 (76) Sherman o nazwie własnej "Amboy", natomiast na zachodnim brzegu rzeki - naprzeciwko hotelu Le Chalet - przy zbiegu ulic Avenue du Hadja i Rue du Chalet, stoi brytyjski niszczyciel czołgów Mk IIC "Achilles" z potężnym 17-funtowym działem....

    Brytyjski niszczyciel czołgów 17-pounder, Self-Propelled, Mk IIC "Achilles" jest zmodyfikowaną wersją amerykańskiego niszczyciela czołgów M10 Gun Motor Carriage "Wolverine". Pojazd - zanim w 1944 roku trafił na front - został na wyspach brytyjskich dostosowany do pola walki tamtego okresu. Otrzymał przede wszystkim potężne 17-funtowe działo, które nareszcie było w stanie skutecznie przebijać grube pancerze niemieckich czołgów.

    Takie pojazdy trafiły m. innymi do 1. Pułku Northamptonshire Yeomanry z 51. (Górskiej) Dywizji Piechoty, która brała udział w styczniowych walkach w Ardenach. Dywizja wchodziła w skład 1. Armii dowodzonej przez Bernarda Montgomery’ego, która miała wspomóc w walce, wyczerpane i zdziesiątkowane jednostki amerykańskie. Dowodzona przez generała majora Toma Rennie’go dywizja, dotarła w rejon zgrupowania ostatniego dnia 1944 roku. Rozpoczęcie ofensywy - w której jej żołnierze mieli brać udział - wyznaczono ostatecznie na 3 stycznia 1945 roku. 1. Armia i brytyjski XXX Korpus rozpoczęły atak zgodnie z planem, wspierając tym samym atak jednostek amerykańskich. W koszmarnych warunkach pogodowych i po krwawych walkach, aliantom udaje się wyprzeć żołnierzy niemieckich z kilku wiosek, jednak twardy opór wroga sprawił, że działo się to w ślimaczym tempie. Kolejnymi celami były La Roche-en-Ardenne i Houffalize, gdzie operowała osłabiona w walce 116. Dywizja Pancerna "Der Windhund" i jednostki z 2. Dywizji Pancernej SS "Das Reich". Niemcy bronili się twardo i mądrze, jednak coraz większym problemem stawały się zapasy amunicji i paliwa. Do 7 stycznia Brytyjczykom udało się dotrzeć na odległość zaledwie 13 km na zachód od La Roche-en-Ardenne. Główny ciężar walk z "chartami" generała majora Siegfrieda von Waldenburga, spoczywał na walijskiej 53. Dywizji Piechoty i brytyjskiej 33. Brygadzie Pancernej, które stoczyły zaciekłą bitwę wokół Grimbiémont. Straty obu jednostek były bardzo duże, co spowodowało wycofanie z walk tej pierwszej. Przerwę w brytyjskim natarciu wykorzystano na ściągnięcie w jej miejsce 51. Dywizji Piechoty, która przejęła od Walijczyków cały ciężki sprzęt. Nieco dalej na zachód, problemy mają wojska amerykańskie z 84. Dywizji Piechoty i 2. Dywizji Pancernej, które utknęły na południe od La Roche-en-Ardenne, w którym stacjonują spore siły niemieckie. Miejscowość jest teraz ostrzeliwana przez aliancką artylerię, a jej zdobycie powierzono brytyjskim żołnierzom ze 154. Brygady Piechoty i jednostkom wspierającym. Około 10 tys. pocisków zmusza Niemców do wycofania się do - i tak już zatłoczonego - La Roche-en-Ardenne. 10 stycznia, brytyjska 51. Dywizja Piechoty dociera do granic La Roche-en-Ardenne. Rano 11 stycznia pierwsze oddziały amerykańskiej 4. Grupy Kawalerii Zmotoryzowanej, schodzi ze wzgórz Hez de Harzé do miasta od północy. W tym samym czasie (około godziny 06:00), do miasta wkraczają brytyjscy żołnierze z 51. Dywizji Piechoty "Highland". Było około godziny 11:00, kiedy północny most w La Roche-en-Ardenne - jako pierwsza - przekroczyła kompania A z 1. Batalionu "Black Watch". La Roche-en-Ardenne zostało wyzwolone ostatecznie 11 stycznia 1945 roku, jednak walki w okolicach trwały jeszcze przez kolejnych pięć dni....

    Niszczyciel o nazwie własnej "Northampton", został odrestaurowany przez pracowników miejscowego Musée de la Bataille des Ardennes we współpracy z miastem La Roche-en-Ardenne. Oficjalnie został zaprezentowany podczas uroczystości 11 stycznia 2000 roku - w 55. rocznicę wyzwolenia miasta. 

    Wszystkie zdjęcia pochodzą ze zbiorów autora, sierpień 2017 r. i czerwiec 2022 r. 

 

    Więcej na ten temat można przeczytać we wpisie poświęconemu wyzwoleniu La Roche-en-Ardenne.